زگیل تناسلی یا hpv چیست؟ + راه تشخیص زگیل تناسلی و درمان آن
عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (Human Papillomavirus – HPV) یکی از شایع ترین عفونت های منتقله از راه تماس جنسی در سطح جهان به شمار می رود و اهمیت آن در حوزه سلامت عمومی و بهداشت باروری طی دهه های اخیر به شکل چشم گیری افزایش یافته است. این ویروس دارای بیش از ۲۰۰ نوع مختلف است که حدود ۴۰ نوع آن به طور اختصاصی دستگاه تناسلی و نواحی مخاطی بدن را درگیر می کند. برخی از انواع HPV منجر به ایجاد ضایعات خوش خیم همچون زگیل های تناسلی می شوند، در حالیکه برخی دیگر با خطر بالای سرطان زایی به ویژه در دهانه رحم، مقعد، آلت تناسلی همراه هستند. بر اساس آمار های سازمان جهانی بهداشت، حدود ۸۰ درصد افراد فعال از نظر جنسی در طول زندگی خود حداقل یک بار به این ویروس مبتلا می شوند که در بسیاری از موارد بدون علامت باقی می ماند و تنها با آزمایش های تخصصی قابل شناسایی است.
از منظر اپیدمیولوژیک، HPV یکی از عوامل اصلی بروز سرطان دهانه رحم در زنان محسوب می شود؛ به طوریکه بیش از ۹۹ درصد موارد این سرطان با حضور ژنوتیپ های پرخطر ویروس ارتباط مستقیم دارد. با این حال، بُعد اجتماعی و روان شناختی این عفونت نیز قابل توجه است، چرا که ابتلا به زگیل تناسلی علاوه بر مشکلات جسمانی، می تواند با احساس شرم، اضطراب و اختلال در روابط زناشویی همراه شود. بنابراین بررسی همه جانبه این بیماری از جنبه های بالینی، تشخیصی، درمانی و پیش گیرانه ضروری به نظر می رسد.
تشخیص زگیل تناسلی بر پایه روش های مختلفی همچون معاینه بالینی، تست های آزمایشگاهی (از جمله HPV DNA تست) و غربالگری های دوره ای نظیر پاپ اسمیر در زنان انجام می گیرد. با وجود آنکه درمان قطعی برای حذف ویروس از بدن تاکنون وجود ندارد، راهکار های متعددی به منظور کنترل ضایعات و کاهش عوارض آن مورد استفاده قرار می گیرد. این روش ها شامل درمان های دارویی موضعی، روش های فیزیکی همچون کرایوتراپی، لیزر و الکترو سرجری و نیز مداخلات جراحی در موارد مقاوم است.
در این مقاله تلاش میشود تا ضمن ارائه تعریفی جامع از بیماری، راه های تشخیص و روش های درمانی موجود مورد بررسی قرار گیرد و در نهایت بر ضرورت پیش گیری و نقش آگاهی بخشی در کاهش بار بیماری تأکید شود.
زگیل تناسلی یا hpv چیست؟
زگیل تناسلی یکی از شایع ترین عفونت های منتقله از راه تماس جنسی (Sexually Transmitted Infections – STIs) در سراسر جهان است که عامل ایجاد کننده آن ویروسی به نام ویروس پاپیلومای انسانی (Human Papillomavirus – HPV) می باشد. این ویروس از خانواده Papillomaviridae است و ساختاری DNA دو رشته ای دارد. تاکنون بیش از ۲۰۰ نوع ژنوتیپ مختلف از این ویروس شناسایی شده است که حدود ۴۰ نوع آن به طور خاص نواحی آنوژنیتال (تناسلی و مقعدی) را درگیر می کنند.
ویروس HPV از طریق تماس مستقیم پوست به پوست منتقل می شود و شایع ترین راه انتقال آن تماس جنسی (واژینال، مقعدی و دهانی) است. لازم به ذکر است که استفاده از کاندوم تنها تا حدی می تواند خطر انتقال را کاهش دهد، اما به دلیل امکان تماس ویروس با نواحی پوششداده نشده پوست، محافظت کامل ایجاد نمی کند. حتی در صورت عدم وجود علائم ظاهری، فرد آلوده می تواند ناقل ویروس باشد و آن را به شریک جنسی خود منتقل کند.
انواع ویروس HPV از نظر خطر سرطان زایی به دو دسته اصلی تقسیم می شوند:
1-انواع کمخطر (Low-risk HPV)
مانند HPV-6 و HPV-11 که عمدتاً باعث ایجاد زگیل های تناسلی خوش خیم می شوند و در اغلب موارد تهدید جدی برای سلامت فرد محسوب نمی شوند.
2-انواع پرخطر (High-risk HPV
مانند HPV-16 و HPV-18 که ارتباط مستقیمی با بروز ضایعات پیش سرطانی و سرطانی به ویژه در دهانه رحم دارند و از عوامل اصلی ایجاد سرطان دهانه رحم (Cervical Cancer) به شمار می روند. همچنین این انواع می توانند منجر به سرطان های مقعد، آلت تناسلی، واژن، حلق و حنجره شوند.
اهمیت بیماری HPV تنها به ایجاد زگیل های تناسلی محدود نمی شود؛ بلکه به دلیل ارتباط قوی برخی از انواع پرخطر این ویروس با ایجاد سرطان های دستگاه تناسلی و سایر نواحی مخاطی بدن، این عفونت از نظر بهداشت عمومی و سیاست گذاریهای سلامت بسیار حائز اهمیت است. به همین دلیل، سازمان جهانی بهداشت (WHO) و بسیاری از نهاد های بهداشتی بینالمللی، برنامه های گسترده ای را برای غربالگری، تشخیص زود هنگام و واکسیناسیون علیه HPV اجرا می کنند.
علائم زگیل تناسلی در زنان
زگیل تناسلی در زنان یکی از شایع ترین نشانه های عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است. بروز علائم بسته به نوع ویروس، میزان فعالیت سیستم ایمنی بدن و محل درگیری متفاوت خواهد بود. بسیاری از زنان مبتلا ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند، اما همچنان ناقل ویروس باشند و آن را به شریک جنسی منتقل کنند.
1-ضایعات پوستی یا برجستگی ها:
· برآمدگی های کوچک، گوشتی یا به رنگ پوست در ناحیه تناسلی.
· ظاهر خوشه ای شبیه گل کلم در صورت تعدد ضایعات.
· اندازه های مختلف؛ از چند میلی متر تا ضایعات بزرگ تر.
2-محل شایع بروز زگیل ها:
· روی لب های کوچک و بزرگ واژن (لابیا)
· اطراف ورودی واژن.
· دهانه رحم (سرویکس).
· اطراف مقعد یا داخل آن.
· ناحیه کشاله ران و اطراف دستگاه تناسلی.
3- علائم همراه:
· خارش یا سوزش در ناحیه تناسلی
· احساس ناراحتی یا درد خفیف هنگام مقاربت یا دفع ادرار (در صورت قرارگیری زگیل ها در مسیر مجرا).
· ترشحات غیر طبیعی واژینال (بهویژه در صورت درگیری دهانه رحم).
· خون ریزی های خفیف یا لکه بینی پس از رابطه جنسی (در مواردی که زگیل در سرویکس وجود دارد).
4- موارد بدون علامت:
در بسیاری از زنان، عفونت HPV بدون هیچ نشانه ظاهری باقی می ماند. در چنین شرایطی، تنها از طریق معاینه پزشک، تست پاپ اسمیر یا HPV DNA تست می توان به وجود ویروس پی برد.
نکته مهم
همه زگیل های تناسلی ناشی از HPV الزاماً خطرناک نیستند. بیشتر آن ها توسط انواع کم خطر ویروس ایجاد می شوند و صرفاً باعث ضایعات پوستی می شوند.
با این حال، انواع پرخطر HPV ممکن است هیچ ضایعه ای روی پوست ایجاد نکنند، اما در طول زمان منجر به تغییرات سلولی دهانه رحم و افزایش خطر ابتلا به سرطان شوند.
علائم زگیل تناسلی در مردان
زگیل تناسلی در مردان، همانند زنان، ناشی از عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است. این ویروس از طریق تماس جنسی یا تماس پوست به پوست در ناحیه تناسلی منتقل می شود. بسیاری از مردان آلوده به HPV ممکن است هیچ علامت مشخصی نداشته باشند، اما همچنان می توانند ویروس را به شریک جنسی خود منتقل کنند.
1-ضایعات و ظاهر زگیل ها
· برآمدگی های کوچک یا خوشهای به رنگ پوست یا کمی تیره تر.
· گاهی سطح صاف یا در موارد متعدد، ظاهری شبیه گل کلم.
· ممکن است به تنهایی یا به صورت خوشه ای ظاهر شوند.
· اندازه ها متفاوت هستند (از چند میلی متر تا ضایعات بزرگ تر).
2- محل های شایع بروز زگیل تناسلی در مردان
· سر آلت تناسلی (گلنس).
· پوست شفت آلت تناسلی.
· کیسه بیضه (اسکروتوم).
· کشاله ران و اطراف دستگاه تناسلی.
· اطراف یا داخل مقعد (بهویژه در افرادی که رابطه مقعدی دارند).
· به ندرت در مجرای ادرار یا دهان و حلق (در صورت تماس جنسی دهانی).
3- علائم همراه
· خارش یا سوزش در ناحیه تناسلی یا اطراف مقعد.
· احساس ناراحتی یا درد در هنگام مقاربت.
· ترشحات غیر طبیعی یا خون ریزی خفیف در مواردی که زگیل ها در مجرای ادرار یا اطراف مقعد وجود دارند.
· در صورت رشد زیاد، ممکن است باعث انسداد نسبی مجرا یا مشکلات در ادرار کردن شوند.
از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم؟
1- مشاهده علائم ظاهری
شایع ترین نشانه زگیل تناسلی، برجستگی های کوچک یا خوشه ای روی پوست ناحیه تناسلی یا مقعد است.
این ضایعات معمولاً به رنگ پوست یا کمی تیره تر هستن و گاهی شبیه گل کلم به نظر میان.
ممکنه با خارش، سوزش یا ناراحتی همراه باشن.
در زنان ممکنه روی دهانه رحم یا داخل واژن باشه که با چشم دیده نمی شوند.
پس اگر ضایعه یا تغییر غیر عادی در پوست ناحیه تناسلی مشاهده کردید، یکی از نشونه های احتمالی زگیل تناسلیه.
2- نبودن علائم (عفونت پنهان)
خیلی مهمه بدونیم که خیلی از افراد مبتلا به HPV هیچ علامتی ندارن، اما همچنان ناقل هستن و ویروس رو منتقل می کنن.
به همین دلیل فقط نگاه کردن به ظاهر بدن کافی نیست.
3-تشخیص پزشکی
برای مطمئن شدن، بهترین راه مراجعه به پزشک (پوست، زنان یا اورولوژی) هست.
پزشک ممکن است از روش های زیر استفاده کند:
· معاینه بالینی: دیدن و لمس ضایعات با چشم غیر مسلح.
· تست پاپ اسمیر (Pap Smear): مخصوص زنان برای بررسی سلول های دهانه رحم.
· آزمایش HPV DNA: دقیق ترین تست برای شناسایی نوع ویروس (کم خطر یا پر خطر).
· بیوپسی: نمونه برداری از ضایعه مشکوک در موارد خاص.
از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم یا جوش؟
تفاوت زگیل تناسلی با جوش های معمولی
· ظاهر
زگیل تناسلی (HPV):
برجستگی های کوچک، گوشتی یا همرنگ پوست.
ممکنه سطح صاف یا ناهموار داشته باشن.
اغلب به صورت خوشه ای یا شبیه گل کلم رشد می کنند.
به مرور زمان تعدادشون بیشتر میشود.
جوش یا آکنه:
معمولاً قرمز یا سفید (به دلیل چرک یا التهاب).
اغلب منفرد یا تعداد کم هستن.
ممکنه نوک سفید یا سیاه داشته باشند (به دلیل تجمع چربی و باکتری).
معمولاً بعد از چند روز تا یک هفته خشک می شوند و از بین می روند.
· محل بروز
زگیل تناسلی:
روی آلت تناسلی، اطراف مقعد، کشاله ران، دهانه رحم (در زنان)
گاهی داخل واژن یا مجرای ادرار (بدون دیده شدن ظاهری)
جوش:
در هر جای بدن ممکن است ظاهر بشود (بهخصوص جاهایی که عرق می کند یا مو رشد میکند).
در ناحیه تناسلی معمولاً روی پوست پرمو یا جاهایی که اصطکاک و تعریق زیاده.
· علائم همراه
زگیل تناسلی:
اغلب بدون درد و بدون چرک.
ممکنه با خارش یا سوزش همراه باشد.
خود به خود از بین نمیرود و موندگار می شود.
جوش:
ممکنه دردناک یا حساس باشد.
معمولاً داخلش چرک یا مایع وجود دارد.
بعد از مدتی خشک شده و ناپدید می شود.
· سیر بیماری
زگیل تناسلی: پیش رونده است و در صورت عدم درمان ممکنه بزرگ تر بشه یا پخش بشود.
جوش: معمولاً ظرف چند روز تا چند هفته خودبهخود برطرف میشود.
زگیل تناسلی کم خطر
زگیل تناسلی کم خطر نوعی ضایعه پوستی در ناحیه تناسلی و مقعد است که بر اثر ابتلا به ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می شود. این زگیل ها معمولاً توسط انواع کم خطر ویروس مثل HPV-6 و HPV-11 به وجود می آیند. این تیپ های ویروسی معمولاً سرطانی نمی شوند و فقط باعث ایجاد زگیل های خوش خیم می گردند.
ویژگی های زگیل تناسلی کم خطر
· ظاهر:
برجستگی های کوچک، نرم و گوشتی.
رنگ مشابه پوست یا کمی روشن تر/تیره تر.
ممکن است منفرد یا خوشه ای ظاهر شوند (گاهی شبیه گلکلم).
· محل بروز:
در زنان: روی لب های واژن (لابیا)، اطراف دهانه رحم یا مقعد.
در مردان: روی آلت تناسلی، کیسه بیضه یا اطراف مقعد.
در هر دو جنس: کشاله ران، مقعد یا حتی دهان و حلق (در صورت رابطه دهانی).
· علائم:
اغلب بدون درد.
ممکن است همراه با خارش یا سوزش خفیف باشد.
در روابط جنسی گاهی ایجاد ناراحتی یا خون ریزی خفیف می کند.
چگونه زگیل تناسلی یا hpv منتقل می شود؟
HPV عمدتاً از طریق تماس مستقیم پوست به پوست یا تماس جنسی منتقل می شود. ویروس می تواند در نواحی تناسلی، مقعد، دهان یا حلق زندگی کند و حتی در غیاب ضایعه ظاهری، مسری باشد.
1-تماس جنسی
واژینال: شایع ترین مسیر انتقال در زنان و مردان.
مقعدی: به ویژه در مردانی که رابطه مقعدی دارند.
دهانی: از طریق رابطه جنسی دهانی می تواند به دهان و حلق منتقل شود.
2-تماس پوست به پوست
حتی بدون رابطه جنسی کامل، تماس نزدیک با نواحی آلوده می تواند منجر به انتقال شود.
لمس ضایعات یا تماس با نواحی اطراف زگیل تناسلی نیز ریسک دارد.
3- از مادر به نوزاد
نادر اما ممکن است:
در طول زایمان طبیعی، ویروس از مادر به نوزاد منتقل شود.
می تواند باعث ایجاد زگیل در دهان یا گلو نوزاد شود.
4-وسایل آلوده (کمتر شایع)
احتمال انتقال از طریق وسایل شخصی مثل حوله، لباس زیر یا ملحفه وجود دارد اما خیلی کم است
بیشتر موارد انتقال مستقیم یا جنسی هستند
راه های درمان انواع زگیل تناسلی
زگیل تناسلی درمان قطعی برای حذف ویروس از بدن ندارد، اما ضایعات پوستی قابل کنترل و حذف هستند. درمان بسته به نوع زگیل، اندازه، تعداد، محل ضایعات و وضعیت فرد متفاوت است.
1- درمان دارویی (موضعی)
· ایمیکیمود (Imiquimod):
کرم یا پماد موضعی.
باعث تحریک سیستم ایمنی بدن برای مقابله با ویروس می شود.
معمولاً سه بار در هفته به مدت چند هفته تا چند ماه استفاده می شود.
· پودوفیلین و پودوفیلوتوکسین:
محلول یا ژل موضعی
باعث از بین رفتن سلول های آلوده می شود.
استفاده باید تحت نظر پزشک باشد، زیرا سمی است و نباید روی پوست سالم استفاده شود.
· تری کلرواستیک اسید (TCA):
اسید شیمیایی که زگیل ها را می سوزاند.
معمولاً توسط پزشک در مطب انجام می شود.
2- درمانهای فیزیکی
· کرایوتراپی (فریز کردن با نیتروژن مایع):
ضایعات با سرما منجمد و از بین می روند.
معمولاً چند جلسه لازم است.
· الکتروکوتر یا لیزر CO2:
برای زگیل های مقاوم یا بزرگ
ضایعه با انرژی الکتریکی یا لیزر برداشته می شود
· جراحی کوچک:
برداشتن ضایعات بزرگ یا خوشه ای
معمولاً در زگیل های مقاوم به درمان های دیگر استفاده می شود
3-درمان سیستمیک و تقویت ایمنی
· تقویت سیستم ایمنی:
رژیم غذایی سالم، ورزش، کاهش استرس و خواب کافی به بدن کمک می کند با ویروس مقابله کند
در موارد خاص، دارو های سیستمیک ضد ویروس (مثل اینترفرون) ممکن است تجویز شوند، اما معمولاً به صورت محدود و در شرایط خاص استفاده می شوند
4- پیشگیری از عود مجدد
زگیل تناسلی ممکن است بعد از درمان دوباره ظاهر شود، به همین دلیل:
واکسن HPV می تواند از ابتلای مجدد یا ابتلای به انواع دیگر ویروس جلوگیری کند
رابطه جنسی محافظت شده با کاندوم تا حد زیادی ریسک انتقال را کاهش میدهد
نتیجه گیری
زگیل تناسلی، ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، یکی از شایع ترین عفونت های مقاربتی در جهان است که می تواند سلامت جنسی و روانی افراد را تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری در بسیاری از موارد بدون علامت ظاهر می شود، اما در برخی افراد منجر به بروز برجستگی های گوشتی در ناحیه تناسلی، مقعد یا دهان می گردد. تفاوت بین انواع کم خطر و پر خطر HPV از نظر پیامد های سلامتی بسیار اهمیت دارد؛ انواع کم خطر معمولاً منجر به ضایعات خوش خیم و قابل درمان می شوند، در حالی که انواع پر خطر می توانند در طولانی مدت زمینه ساز تغییرات پیش سرطانی و سرطان گردند.
تشخیص زگیل تناسلی نیازمند معاینه بالینی، آزمایش های پاپ اسمیر یا HPV DNA و در موارد خاص بیوپسی است. درمان زگیل تناسلی با هدف حذف ضایعات و کاهش انتقال ویروس انجام می شود و شامل دارو های موضعی، کرایوتراپی، لیزر، جراحی کوچک و تقویت سیستم ایمنی است. با وجود اینکه هیچ درمانی ویروس را به طور کامل از بدن پاک نمی کند، رعایت پیش گیری های جنسی، استفاده از واکسن HPV و پی گیری منظم پزشکی می تواند خطر انتقال و عوارض جدی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
سایت درمان کالا همواره بهترین سایت خرید تجهیزات پزشکی است، که می توانید با بهره گیری از آن ها بهترین نتیجه را حاصل فرمایید، و بدون هیچ شک و شبهه ای راجع به کیفیت کالا از این سایت خریداری کنید زیرا اعتماد شما برای ما بهترین تبلیغ است.
